Komarci su bez sumnje najsmrtonosnije životinje za ljude. Infekcije malarijom koje prenose ovi insekti i dalje ubijaju više od 600.000 ljudi svake godine, dok je oko polovine svetske populacije i dalje izloženo riziku uprkos značajnom medicinskom napretku.
Pljuvačka komaraca redovno prenosi i druge opasne bolesti poput virusa Zapadnog Nila, denga groznice i različitih oblika encefalitisa. Zbog toga su ujedi komaraca i malaria jedan od najvećih zdravstvenih problema u svetu.
Kada su komarci počeli da se hrane ljudskom krvlju?
Međutim, nisu svi komarci krivi. Svaki komarac koji prenosi malariju pripada grupi Anopheles leucosphyrus, koja čini relativno mali deo od oko 3.500 poznatih vrsta komaraca na planeti. Pa kada i zašto su ljudi postali meta ovih opasnih insekata?
Prema nedavnoj genetskoj analizi, ova smrtonosna priča počela je pre oko 1,8 miliona godina. Tada su rani hominini migrirali u jugoistočnu Aziju.
Genetska analiza otkriva poreklo ujeda komaraca
Dokazi su predstavljeni u studiji međunarodnog istraživačkog tima objavljenoj u časopisu Scientific Reports. Kako bi istražili ovaj fenomen, biolozi su sekvencirali DNK 38 komaraca iz 11 različitih vrsta u okviru grupe Leucosphyrus, prikupljenih u jugoistočnoj Aziji između 1992. i 2020. godine. Koristeći kompjuterske modele procenili su dugoročne stope mutacija DNK i rekonstruisali evolutivnu istoriju ovih insekata.
Prema njihovoj analizi, sklonost ka ljudskoj krvi razvila se samo jednom unutar grupe Leucosphyrus, između 2,9 i 1,6 miliona godina. To se dogodilo u regionu Sundaland, koji obuhvata Borneo, Javu, Malajsko poluostrvo i Sumatru.
“Komarci su počeli da se hrane ljudskom krvlju pre oko 1,8 miliona godina, kada su prvi hominini stigli u jugoistočnu Aziju — događaj koji je zauvek promenio odnos između ljudi i najsmrtonosnije životinje na planeti.”
Pre ove mutacije komarci su se hranili krvlju drugih primata koji nisu bili ljudi. Autori studije napominju da se ovo poklapa sa procenama paleoantropologa da je Homo erectus stigao u Sundaland pre oko 1,8 miliona godina.
Moderni ljudi stigli su u ovaj region mnogo kasnije, između 76.000 i 63.000 godina pre nove ere, što je komarcima dalo dovoljno vremena da razviju preferenciju prema homininima.
Ova otkrića pomeraju ranije teorije o evoluciji insekata, posebno o afričkim prenosiocima malarije poput Anopheles gambiae i Anopheles coluzzii. Pre ovih genetskih istraživanja naučnici su verovali da je hranjenje ljudskom krvlju počelo između 509.000 i 61.000 godina.
Kako su komarci naučili da pronalaze ljude
Važno je napomenuti da komarci, kako bi se hranili ljudskom krvlju, moraju znati i kako da pronađu ljude. Verovatno su tokom vremena razvili genetske receptore koji im omogućavaju da detektuju miris tela hominina. Da bi se to dogodilo, region Sundalanda morao je imati značajnu populaciju H. erectus pre oko 1,8 miliona godina.
Na ovaj način naučnici smatraju da proučavanje evolucije komaraca može pomoći u popunjavanju praznina u razumevanju razvoja i migracije ranih ljudi, posebno u jugoistočnoj Aziji gde je broj fosilnih nalaza relativno ograničen. Ova otkrića dodatno objašnjavaju kako su ujedi komaraca i malaria postali važan deo ljudske evolutivne istorije.
Često postavljana pitanja
Prema genetskoj analizi, komarci su počeli da se hrane ljudskom krvlju pre oko 1,8 miliona godina, kada su rani hominini migrirali u jugoistočnu Aziju.
Komarci su opasni jer prenose brojne bolesti poput malarije, denga groznice, virusa Zapadnog Nila i encefalitisa. Malarija sama svake godine ubije više od 600.000 ljudi širom sveta.
Malariju prenose određene vrste komaraca iz roda Anopheles, posebno grupa Anopheles leucosphyrus, koja predstavlja mali deo od oko 3.500 poznatih vrsta komaraca.
Naučnici veruju da su komarci tokom evolucije razvili genetske receptore koji prepoznaju miris ljudskog tela, što im omogućava da lakše pronađu ljude kao izvor krvi.
